Złamanie kostki bocznej to przerwanie ciągłości dolnego końca kości strzałkowej i najczęstsze złamanie w obrębie stawu skokowego. Daje ból, obrzęk i zasinienie podobne do skręcenia, więc rozpoznanie potwierdza RTG. Złamania bez przemieszczenia leczy się unieruchomieniem, najczęściej przez 6-8 tygodni, a po operacji pełna sprawność wraca w 3-7 miesięcy.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Objawy złamania kostki bocznej przypominają skręcenie stawu skokowego, dlatego o rozpoznaniu decyduje zdjęcie RTG.
- Złamania bez przemieszczenia leczy się gipsem, longetą lub ortezą zwykle przez 6-8 tygodni, a o zdjęciu unieruchomienia decyduje kontrolne RTG zrostu kostnego.
- Operacji wymagają złamania z przemieszczeniem, z uszkodzeniem więzozrostu oraz złamania dwu- i trójkostkowe.
- Po operacji o kulach chodzi się od 3-4 dnia, częściowo obciąża nogę od 4-6 tygodnia, a w pełni od 10-12 tygodnia.
- Po leczeniu operacyjnym pełna sprawność wraca w 3-7 miesięcy, a o powrocie do sportu decydują ortopeda i fizjoterapeuta.
Czym jest złamanie kostki bocznej?
Złamanie kostki bocznej to przerwanie ciągłości dalszego końca kości strzałkowej i najczęstsze złamanie w obrębie stawu skokowego (kod ICD-10 S82.6). Kostka boczna razem z kostką przyśrodkową i tylną krawędzią piszczeli tworzy widełki stawu skokowego obejmujące kość skokową.
Do urazu dochodzi zwykle pośrednio – stopa skręca się, gdy spoczywa na niej ciężar ciała, np. przy biegu lub poślizgnięciu. Złamaniu może towarzyszyć złamanie kostki przyśrodkowej (dwukostkowe) i tylnej krawędzi piszczeli (trójkostkowe) albo rozejście więzozrostu piszczelowo-strzałkowego, co zaburza budowę stawu i decyduje o wyborze leczenia.
Na czym polega złamanie awulsyjne kostki bocznej?
Złamanie awulsyjne kostki bocznej to złamanie „z pociągania” – więzadło wraz z przyczepem wyrywa niewielką blaszkę kostną ze szczytu kostki. Często towarzyszy skręceniom stawu skokowego, dlatego lekarz może poszerzyć diagnostykę o USG więzadeł. Staw zwykle pozostaje stabilny, więc leczenie jest zachowawcze, a rehabilitacja krótsza.
Jakie są objawy złamania kostki bocznej?
Złamanie kostki bocznej objawia się bólem po zewnętrznej stronie stawu skokowego, który zwykle uniemożliwia stanie na nodze, oraz szybko narastającym obrzękiem i zasinieniem. Inne objawy to:
- ograniczenie ruchomości, tkliwość przy dotyku i niestabilność stawu,
- drętwienie stopy, gdy duży obrzęk uciska nerwy,
- zniekształcenie zarysu kostki przy przemieszczeniu odłamów kostnych.
Podobne objawy daje skręcenie, dlatego różnicuje je RTG.
Jak długo puchnie noga po złamaniu kostki?
To, jak długo puchnie noga po złamaniu kostki, zależy od rozległości złamania i metody leczenia. Większy i dłużej utrzymujący się obrzęk towarzyszy złamaniom dwu- i trójkostkowym oraz złamaniom z przemieszczeniem. W okresie unieruchomienia ogranicza go trzymanie nogi wysoko i chłodzenie stawu skokowego.
Złamanie kostki bocznej na RTG – co pokazuje badanie?
Zdjęcie RTG w trzech projekcjach – AP, AP z rotacją wewnętrzną o 15° i bocznej – potwierdza złamanie kostki bocznej i pokazuje, na jakiej wysokości przebiega szczelina złamania. Rozpoznanie stawia ortopeda na podstawie wywiadu, badania palpacyjnego i RTG. W Centrum Medycznym Supermed zdjęcie RTG i USG stawu skokowego wykonuje się na miejscu, więc diagnostyka złamania kostki bocznej nie wymaga szukania osobnej pracowni. Położenie szczeliny względem szpary stawowej i więzozrostu opisuje klasyfikacja Danisa-Webera.
| Typ | Szczelina złamania | Więzozrost |
|---|---|---|
| A | poniżej szpary stawowej | poniżej więzozrostu |
| B (do 90% złamań) | na poziomie szpary stawowej | na jego poziomie |
| C | powyżej szpary stawowej | przerwany – zwykle operacja |
„Przemieszczenie odłamów” w opisie oznacza utratę prawidłowego ustawienia fragmentów kości i jest wskazaniem do operacji. Przy podejrzeniu uszkodzenia więzozrostu wykonuje się zdjęcia porównawcze zdrowej nogi, USG ocenia więzadła, a tomografia komputerowa rozstrzyga wątpliwości przy złamaniach dwu- i trójkostkowych.
Jak leczy się złamanie kostki bocznej?
Leczenie złamania kostki bocznej zależy od przemieszczenia odłamów i stanu więzozrostu – złamania stabilne leczy się unieruchomieniem, a przemieszczone operacyjnie.
Kiedy wystarczy leczenie zachowawcze?
Leczenie zachowawcze wystarcza przy złamaniach bez przemieszczenia, a stopę unieruchamia się gipsem, longetą lub ortezą typu Walker. Unieruchomienie trwa od 4-5 do 6-8 tygodni, a jego koniec wyznacza kontrolne RTG zrostu kostnego. W tym okresie stosuje się profilaktykę przeciwzakrzepową i ćwiczenia izometryczne mięśni łydki, uda i pośladków. Stosuje się je też u osób, których nie można znieczulić.
Kiedy złamanie kostki bocznej wymaga operacji?
Operacja jest konieczna przy przemieszczeniu odłamów, rozejściu więzozrostu oraz złamaniach dwu- i trójkostkowych. Chirurg nacina skórę po zewnętrznej stronie stawu i zespala kość płytką i śrubami, przy niewielkim przemieszczeniu drutami Kirschnera, a uszkodzony więzozrost od razu zszywa. Potem staw unieruchamia się na 6-8 tygodni.
Kiedy można chodzić po złamaniu kostki?
To, kiedy można chodzić po złamaniu kostki, zależy od metody leczenia – przy leczeniu zachowawczym o kulach chodzi się od razu, a po operacji od 3-4 dnia, bez obciążania nogi. Przed rozpoznaniem nie wolno stawać na nodze, a nauka chodzenia o kulach to pierwszy etap rehabilitacji. Kolejne etapy zatwierdza lekarz lub fizjoterapeuta.
| Czas od operacji | Obciążenie nogi |
|---|---|
| 3-4 dni | kule bez obciążania |
| 4-6 tydzień | obciążenie częściowe |
| 10-12 tydzień | obciążenie pełne |
Jak przebiega rehabilitacja po złamaniu kostki bocznej?
Rehabilitacja po złamaniu kostki bocznej przebiega w trzech etapach – od przywrócenia ruchomości stawu, przez wzmocnienie mięśni, po odbudowę stabilności stawu w ruchu.
- Etap I przywraca ruchomość bierną przez terapię manualną, masaż funkcjonalny, flossing i ćwiczenia izometryczne.
- Etap II wzmacnia mięśnie stopy i podudzia ćwiczeniami czynnymi z użyciem stopnia, dysku sensomotorycznego i taśm rehabilitacyjnych.
- Etap III odbudowuje stabilność dynamiczną przez wspięcia na palce, stanie na jednej nodze i ćwiczenia balansowe.
Regenerację wspiera fizykoterapia, np. laseroterapia i ultradźwięki. Rehabilitację po złamaniu stawu skokowego można przeprowadzić w tym samym centrum, w którym ortopeda postawił rozpoznanie, więc cała ścieżka leczenia – od RTG po ćwiczenia z fizjoterapeutą – odbywa się w jednym miejscu.
Kiedy możliwy jest powrót do pracy i sportu po złamaniu kostki?
Powrót do pracy po złamaniu kostki zależy od tego, kiedy lekarz dopuści obciążanie nogi, a do sportu wraca się dopiero po ustąpieniu bólu i odzyskaniu stabilności stawu. Termin ustala się indywidualnie – zależy od rodzaju urazu, metody leczenia, predyspozycji pacjenta i tego, czy praca wymaga stania lub dźwigania.
Po leczeniu operacyjnym pełna sprawność wraca w ciągu 3-7 miesięcy, jeśli rehabilitacja jest prowadzona sumiennie. Treningi wznawia się stopniowo, za zgodą ortopedy, bo gwałtowne obciążenie grozi ponownym urazem. Rokowanie jest dobre – przy właściwym leczeniu pacjenci wracają do wszystkich aktywności.
Najczęściej zadawane pytania
Co zrobić przy podejrzeniu złamania kostki bocznej?
Nie stawaj na nodze, unieś ją, schłodź i udaj się na ostry dyżur ortopedyczny. Doraźnie można przyjąć lek przeciwbólowy.
Czy każde złamanie kostki bocznej wymaga operacji?
Nie – złamania bez przemieszczenia i bez uszkodzenia więzozrostu leczy się unieruchomieniem.
Gips czy orteza po złamaniu kostki bocznej?
Orteza typu Walker jest lżejsza i przewiewniejsza od gipsu. Formę unieruchomienia wybiera lekarz.
Jak długo boli złamanie kostki bocznej?
Ból jest najsilniejszy tuż po urazie i słabnie w miarę gojenia. Całkowicie ustępuje po kilku tygodniach lub miesiącach.
Jakie mogą być powikłania po złamaniu kostki bocznej?
Może utrzymywać się ograniczenie ruchomości stawu lub przewlekły ból. Źle zagojone złamanie prowadzi do deformacji stopy i trudności w chodzeniu.
