Rozpoznanie choroby autoimmunologicznej nie przekreśla zabiegu z osoczem bogatopłytkowym – rozstrzyga aktywność schorzenia w chwili kwalifikacji. W fazie zaostrzenia podanie preparatu się odracza, a przy potwierdzonej remisji lekarz kwalifikuje pacjenta po wywiadzie. Koncentrat powstaje z krwi pacjenta, a wysokie stężenie płytek krwi i czynników wzrostu sprawia, że choroby autoimmunologiczne trafiają na listy przeciwwskazań do PRP.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Choroby autoimmunologiczne są przeciwwskazaniem do osocza bogatopłytkowego głównie w fazie zaostrzenia.
- Osocze zawiera 3-10 razy więcej płytek krwi niż krew obwodowa, a wraz z nimi ponad 20 czynników wzrostu.
- Autologiczne pochodzenie osocza ogranicza ryzyko alergii, ale nie znosi przeciwwskazań.
- Przy chorobie autoimmunologicznej nie ma osobnego pakietu badań – wystarczy zaświadczenie o remisji od lekarza prowadzącego.
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne odstawia się 3 dni przed zabiegiem, a kortykosteroidy z dwóch tygodni to przeciwwskazanie względne.
Czy osocze bogatopłytkowe można podać przy chorobie autoimmunologicznej?
Rozpoznanie choroby autoimmunologicznej nie zamyka drogi do zabiegu z osoczem bogatopłytkowym – decyduje aktywność procesu chorobowego. Praktyka placówek bywa rozbieżna. Część ośrodków umieszcza choroby autoimmunologiczne wśród przeciwwskazań bezwzględnych, bez zastrzeżeń co do fazy. Inne ograniczają zakaz do stanów aktywnych, dopuszczając pacjentów w remisji po wywiadzie medycznym i ocenie dokumentacji. O kryterium kwalifikacji zapytaj na pierwszej wizycie.
Dlaczego choroby autoimmunologiczne ograniczają zastosowanie osocza?
Powód ostrożności leży w składzie preparatu, który wprowadza do tkanki skoncentrowane mediatory zapalne. Osocze bogatopłytkowe zawiera ponad 20 czynników wzrostu, w tym PDGF, TGF-β i VEGF. To białka pobudzające komórki do odbudowy, a towarzyszą im cytokiny przekazujące sygnały między komórkami układu odpornościowego.
Po podaniu preparatu płytki uwalniają około 95 procent tych substancji. W chorobie autoimmunologicznej odpowiedź zapalna jest już rozregulowana i to uzasadnia ostrożność. Autologiczne pochodzenie koncentratu chroni przed reakcją na obce białko, nie neutralizuje jednak wpływu czynników wzrostu na proces zapalny.
Zaostrzenie czy remisja – co rozstrzyga o kwalifikacji do PRP?
W fazie zaostrzenia podanie osocza się odracza, a w stabilnej remisji lekarz może dopuścić pacjenta do zabiegu. Zaostrzenie to nasilenie objawów z podwyższonymi wskaźnikami stanu zapalnego, remisja – okres stabilny. Rozstrzygnięcie zależy przy tym od jednostki chorobowej:
- choroba Hashimoto zwykle nie stanowi przeszkody,
- cukrzyca również nie wyklucza podania osocza,
- toczeń rumieniowaty i reumatoidalne zapalenie stawów wymagają potwierdzonej remisji.
Osobny pakiet badań nie jest potrzebny. Wystarczy zaświadczenie od lekarza prowadzącego, że choroba pozostaje w remisji – odrębna opinia o samym zabiegu nie jest wymagana.
Jakie leki wykluczają zabieg z osoczem bogatopłytkowym?
Niesteroidowe leki przeciwzapalne i aspirynę odstawia się 3 dni przed podaniem osocza i nie wraca do nich przez 7 dni, bo wpływają na krzepnięcie i osłabiają działanie koncentratu. Kortykosteroidy z ostatnich dwóch tygodni są przeciwwskazaniem względnym, a leczenia przeciwzakrzepowego często nie da się odstawić. Osobną sytuacją są leki immunosupresyjne i biologiczne – ich przyjmowanie oznacza, że choroba podstawowa pozostaje aktywna, co wyklucza podanie osocza. Zmian nie planuj samodzielnie.
Osocze bogatopłytkowe w ortopedii – w jakich schorzeniach się je stosuje?
W ortopedii osocze bogatopłytkowe podaje się przy chorobie zwyrodnieniowej stawów, tendinopatiach i uszkodzeniach ścięgien, a ból zmniejsza się po 4-6 tygodniach. Czynniki wzrostu redukują stan zapalny i wspierają odbudowę chrząstki stawowej. Najczęstsze wskazania to:
- choroba zwyrodnieniowa stawów, w tym kolanowego,
- tendinopatie stożka rotatorów barku oraz łokieć tenisisty,
- zmiany zwyrodnieniowe ścięgna Achillesa i ostrogi piętowe,
- urazy przeciążeniowe mięśni i więzadeł.
Iniekcja z osocza bogatopłytkowego PRP daje przez około 3 miesiące większą ulgę w bólu niż kortykosteroidy, a po roku różnice zanikają. Przy zwyrodnieniu kolana efekt utrzymuje się do 12 miesięcy. Dane te dotyczą zmian zwyrodnieniowych, nie zapaleń stawów o podłożu autoimmunologicznym.
Jak przebiega zabieg z osoczem bogatopłytkowym?
Procedura trwa około 30 minut i składa się z czterech etapów – pobrania krwi, odwirowania materiału, pobrania osocza i podania go w iniekcji. Krew pobiera się z żyły łokciowej do probówki z antykoagulantem, a wirowanie oddziela osocze bogate w płytki krwi. Preparat podaje się w sterylnych warunkach przy znieczuleniu miejscowym. Iniekcję można wykonać pod kontrolą USG, o czym decyduje lekarz po ocenie, czy w danym przypadku jest potrzebna. Terapia obejmuje serię 1-3 iniekcji w odstępach miesięcznych, a efekt utrzymuje się do roku. Zadbaj o nawodnienie w dniu zabiegu, a potem unikaj wysiłku i sauny.
Osocze bogatopłytkowe – jakie działania niepożądane wywołuje?
Po podaniu osocza bogatopłytkowego najczęściej pojawiają się ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu iniekcji, utrzymujące się od kilku dni do tygodnia. Część pacjentów odczuwa mrowienie lub świąd, a objawy ustępują samoistnie. Bywają krwiaki po pobraniu krwi, rzadko zakażenie. Preparat autologiczny nie wywołuje reakcji na obce białko, opisywane są pojedyncze uczulenia na antykoagulant. Palenie tytoniu obniża skuteczność terapii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy choroba autoimmunologiczna wyklucza zabieg z osoczem bogatopłytkowym?
Samo rozpoznanie nie przesądza sprawy, w fazie zaostrzenia zabieg się odracza. Decyduje lekarz po ocenie badań.
Jakie badania trzeba wykonać przed podaniem osocza?
Przy chorobie autoimmunologicznej nie obowiązuje osobny pakiet badań. Wystarczy zaświadczenie od lekarza prowadzącego, że choroba pozostaje w remisji.
Czy osocze bogatopłytkowe uczula?
Preparat pochodzi z krwi pacjenta, więc ryzyko reakcji jest minimalne. Rzadko opisuje się alergię na antykoagulant.
Ile zabiegów PRP potrzeba przy zmianach zwyrodnieniowych stawu?
Zwykle 1-3 iniekcje w odstępach miesięcznych, a liczbę lekarz dobiera do rozległości zmian.
Kiedy widać efekty osocza bogatopłytkowego w schorzeniach ortopedycznych?
Zmniejszenie bólu i poprawa ruchomości stawu pojawiają się po 4-6 tygodniach. Efekt utrzymuje się do roku.
